|
در مورد سفر - تاریخ - مردم شناسی
|
شهرستان زیبای میبد ، در حدود 50 کیلومتری شمال یزد ، در مسیر جاده تهران یزد قرار دارد . تا بحال 2 بار فرصتی دست داد تا هر چند کوتاه ازآن دیداری داشته باشم .
این شهر کوچک به دلایل مختلف اهمیت و معروفیت دارد . نوع معماری خاص آن و صنایع دستی آن مخصوصا سفالهای آن و البته آثار تاریخی آن ، پس اگر فرصتی دست داد حتما دیداری از شهر داشته باشید .
مساجد جامع و امامزاده ها در اکثر شهرهای ایران به جهت معماری خاص خود دیدنی هستند و میبد هم اینکونه است ولی آنچه به چشم من خاص جلوه کرد چند بنای تاریخی در کنار هم در این شهر بود .
مجموعه یخچال و چاپارخانه و کاروانسرهای عباسی که همگی بازسازی شده اند . که در این بین کاروانسرا دارای موزه و یک سفره خانه سنتی هم هست که غذای خوبی هم دارد و جالب آنکه پیتزاهای آنهم خوب هستند .
ولی آنچه در این شهر برای من از همه جالبتر بود ، بنای نارین قلعه بود . بنایی بزرگ بصورت یک قلعه چند طبقه با خشت و گل که به قبل از اسلام باز میگردد و کاووشهای باستان شناسی زیادی در آن صورت نگرفته و البته امکان بازدید از آن فراهم شده .
افسانه های بسیاری در مورد قلعه وجود دارد از آن جمله ساخت بنا به دست حضرت سلیمان ( که البته حتما میدانید در ابتدای فتح ایران به دست اعراب ، ایرانیان برای حفظ بناهای تاریخی و مقدس خود ، آنها را معمولا به سلیمان نبی نسبت میدادند مثل قبر کورش که به مادر سلیمان نسبت داده بودند ) و اینکه قنات مسجد جامع یزد به نارین قلعه میرسد .
نارین قلعه برای من اسرار آمیز و زیبا بود و قدم زدن در میان راهروها و اتاقهای آن ، سفر به درون تاریخ باستان .
به هر حال توصیه میکنم اگر در مسیر تهران – یزد به میبد رسیدید ، حتما چند ساعتی توقف کنید و ضمن استراحت در مهمانسرای عباسی و صرف غذایی ، حتما از چاپارخانه و یخچال و مخصوصا نارین قلعه دیدار کنید .
استاد محترم مردم نگاری بعد از خواندن طرح اولیه کارم من ، گفت که باید روی محل جغرافیایی مراسم نخل گردانی بیشتر تاکید کنم و گفت که شکل نخل موضوع بحث نیست .
البته من فکر میکنم شکل نخل به جهت معرفی بعضی از نمادهایی که سابقه پیش از اسلام دارند می تواند کمکی در زمینه تحقیق باشد چرا که شکل سرور که به نوعی در نخل بکار رفته معنایی روشن در ایران باستان د اشته که آنرا در جاهای دیگری مثل تخته جمشید هم بسیار می بینیم .
اما جدا از این محدوده جغرافیایی برگزاری این آئین که بیشتر در فلات مرکزی ایران است هم خود می توان راهنمایی در این زمینه باشد .
به هر حال آنچه بصورت کلی می توان به اشاره کرد آن است که ایرانیان در پیش از اسلام هم آئینی اینچنینی داشته اند که انرا به سیاووش نسبت داده اند و آنکه هر ساله به یاد سیاووش و کشته شدن او ( او را اولین شهید می دانستند ) تابوتی بر دوش کشیده و سوگواری می کردند و آن تابوت از چوب بوده که خود جانداری بوده که حال جان از بدنش رفته ( سمبل انسان مرده ) و نقش سرو بر آن بوده سمبل جاودانگی ، چرا که سرو را سمبل جاوداندگی میدانستند و شهید جاودانه است . و البته سمبل های دیگری هم بر نخل هست .
گرچه بعضی معتقدند سیاووش وجود نداشته و این داستاد تفتیدگی زمین است و خشکی زمین و این در اصل تضرع انسان به آسمان برای نزول باران است و البته با توجه به محدوده جغرافیایی برگزاری آئین این نظر هم قابل تامل است چرا که در مناظق پر باران چنین مراسمی را نمی بینیم .
این تصویر یکی از نخل های روستای ابیانه است . شکل جلوی نخل شبیه درخت سرو است .
و اینهم تصویر نخلی که در صحن امامزاده مشهد اردهال قرار دارد است .

همان تصویر قبلی ، تنها از کنار . البته اندازه این نخلها نسبتا کوچک است . نخلهایی که در یزد و برخی شهرهای دیگر گردانه میشوند گاه بسیار بزرگ هستند ولی شکل کلی آنها یکی است . نکته دیگر آنکه این نخلها بدون تزئین هستند که هنگام مراسم تزئین می شوند .
به هر صورت همانگونه که در تصاویر دیده میشوند شکل ظاهری جلو و پشت نخل ها شبیه درخت سرو است که خود نمادی معروف و مشخص می باشد .
بیماری ، تاخیری نسبتا طولانی در نوشتن و بروز کردن وبلاگ ایجاد کرد که شکر خدا بر طرف شد .
این ترم درس مردم نگاری با دکتر کشمیری دارم . برای کار عملی ، قرار بر آن شد که موضوعی را به اختیار
انتخاب کرده و بصورت یک گزارش علمی با رعایت نکات ( مقدمه ، بدنه کار ، نتیجه گیری ) بنویسیم .
من بررسی شکل نخل در مراسم نخل گردانی شهر های مرکزی ایران در روز عاشورا و سمبل شناسی و نماد شناسی آنرا انتخاب کرده ام . به بیان دیگر اینکه آیا شکل نخل و برگزاری این مراسم مربوط به باورهای مذهبی شیعی و روز عاشورا حسینی میشود و یا آنکه نخل و این مراسم ریشه در باورهایی دیگر داشته و حال بصورت بحث تجدد امثال مطرح است .
سعی خواهم کرد در اولین فرصت گزارش خیلی کوتاهی از این کار عملی را هم در وبلاگ ارائه دهم .
و اما شاید یکی از مهمترین نکات برای سفر به نائین ، مسئله اسکان باشد . هتل جهانگردی نائین که خود کارونسرایی بوده و حال بصورت زیبایی بازسازی شده ، مکان بسیار آرام و دلپذیری برای اقامت است . با یک رستوران خوب و فروشگاهی البته کوچک . هتل ۸ اتاق دوبلکس دارد که بصورتی زیبا تزئین شده اند و البته بخاطر محدود بودن تعداد اتاقها ، پیشنهاد می کنم حتما اقدام به رزرو کردن آنها بکنید . مخصوصا در ایام تعطیلات .
اینهم یک عکس از حیاط مهمانسرای شهر